Self Assessment (soliq deklaratsiyasi)ni oʼzingiz — 7 qadam, bir kecha.
Buxgalter xuddi shu ish uchun £150–£400 oladi. Agar sizda bitta ish, tushunarli xarajatlar va hech boʼlmaganda B1 darajasida ingliz tili boʼlsa — uddalaysiz. Muddati: 2025/26 uchun 31 January 2027.
Butun jarayon — yuqoridan pastga.
Tafsilotlarni oʼqish uchun quyidagi qadamni bosing. Yoki pastga aylantiring — har bir qadam alohida boʼlimda tahlil qilingan.
Hujjatlarni yigʼing
P60 (yillik daromad va soliq xulosasi), P45 (ishdan boʼshaganda beriladigan hujjat), CIS statements (qurilish sanoati uchun chegirma bayonnomalari), bank foizlari, dividendlar, ijara daromadi.
UTR (Unique Taxpayer Reference — noyob soliq toʼlovchi raqami) oling
Agar birinchi deklaratsiya boʼlsa — gov.uk saytida roʼyxatdan oʼting. Pochta orqali taxminan 15 ish kuni.
Government Gateway (HMRC shaxsiy kabineti)
HMRC (Buyuk Britaniya soliq xizmati) shaxsiy kabinetini yarating. Parolni oflayn saqlang — tiklash uzoq vaqt oladi.
SA100 (asosiy soliq deklaratsiyasi shakli) ni toʼldiring
Asosiy shakl. Daromadlar, xarajatlar, imtiyozlar (allowances). Onlayn versiyasi qogʼozga qaraganda osonroq.
Qoʼshimcha boʼlimlar
SA103 (yakka tartibdagi tadbirkorlar — self-employed uchun), SA105 (ijara daromadi uchun), SA106 (xorijiy daromad uchun).
Hisob-kitobni tekshiring
HMRC yakuniy natijani koʼrsatadi: siz qarzdormisiz yoki sizga qaytariladimi. Oʼzingizning jadvalingiz bilan solishtiring.
Deklaratsiyani topshiring va toʼlang
Onlayn topshirish muddati: 31 yanvar. Qogʼoz topshirish: 31 oktyabr. Kechiktirilganda jarima £100.
Siz topshirishingiz shartmi — yoki yoʼqmi?
HMRC avtomatik ravishda xabardor qilmaydi. Masʼuliyat sizning zimmangizda. Agar topshirishingiz kerak boʼlsa va topshirmasangiz — jarimalar boshlanadi.
Har qanday oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlovchi: CIS quruvchilar, Uber/Bolt, Deliveroo, tozalovchilar, repetitorlar, Vinted/eBay sotuvchilar.
Pudratchi CIS deductions (CIS ushlab qolishlari)ni ushlab qoladigan quruvchilar — ortiqcha toʼlovni qaytarish uchun SA (soliq deklaratsiyasi) majburiy.
Har qanday biznes sheriklikdagi ulush SA (soliq deklaratsiyasi)ni talab qiladi.
Uy-joy ijarasi, dividendlar, xorijiy daromad, kapital oʼsishi (CGT).
Har qanday manbadan — PAYE (ish haqi soligʼi) endi yetarli emas.
Chet eldagi har qanday daromad, jumladan pensiya, ijara, dividendlar.
Bitta ish beruvchi, toʼgʼri tax code (soliq kodi), qoʼshimcha daromad yoʼq.
Trading allowance (savdo imtiyozi) ostiga tushadi — SA (soliq deklaratsiyasi) kerak emas.
Agar Personal Savings Allowance (shaxsiy jamgʼarma imtiyozi) (£1,000 basic rate) bilan qoplansa — SA (soliq deklaratsiyasi) kerak emas.
Agar 2025/26 uchun birinchi marta topshiryapsiz — 5 October 2026 gacha roʼyxatdan oʼting. Bu topshirish muddati emas, roʼyxatdan oʼtish muddati.
UTR (soliq toʼlovchi raqami)ni olish — faqat pochta orqali keladigan yagona narsa.
UTR (Unique Taxpayer Reference — noyob soliq toʼlovchi raqami) — 10 xonali raqam. Usiz Self Assessment (soliq deklaratsiyasi)ga kira olmaysiz. Roʼyxatdan oʼtgan manzilingizga xat orqali keladi.
Oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlovchi / sole trader (yakka tadbirkor)
gov.uk/register-for-self-employment → «Register as self-employed». Siz UTR (soliq toʼlovchi raqami)ni olasiz VA bir vaqtning oʼzida Class 2/4 NI (milliy sugʼurta) uchun roʼyxatdan oʼtasiz.
CWF1 formasi →Oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlovchi emas, lekin topshirishi kerak
Masalan, ijara daromadi yoki xorijiy daromad. CWF1 oʼrniga SA1 formasidan foydalaning.
SA1 formasi →Koʼp manbalar «5–10 kun» deb yozadi — bu notoʼgʼri. HMRC UTR (soliq toʼlovchi raqami)ni oddiy pochta orqali yuboradi. Haqiqiy muddat — taxminan 15 ish kuni. Agar bir yildan kam vaqt bir manzilda yashasangiz — xat yoʼqolishi mumkin. Oldindan roʼyxatdan oʼting.
Government Gateway → GOV.UK One Login.
2026 yil 9 fevraldan boshlab HMRC GOV.UK One Loginʼga oʼtmoqda. Yangi foydalanuvchilar One Login orqali akkaunt yaratadi. Mavjud foydalanuvchilar — hozircha Gateway orqali, oʼtish bosqichma-bosqich boʼladi.
gov.uk/log-in-register-hmrc-online-services ga oʼting
Agar sizda allaqachon Government Gateway boʼlsa — odatdagidek kiring. Agar yoʼq boʼlsa — GOV.UK One Login orqali yarating.
Tasdiqlash uchun nima kerak boʼladi
NI number (milliy sugʼurta raqami) majburiy. Qoʼshimcha: UK pasporti, BRP yoki oxirgi 3 oylik ish haqi varaqalari. Baʼzan HMRC qoʼshimcha tasdiqlashni pochta orqali soʼraydi — buni vaqt hisobiga qoʼshing.
Shaxsiy kabinetga Self Assessment (soliq deklaratsiyasi)ni qoʼshing
Kirgandan soʼng: Services → «Self Assessment» → «Activate». UTR (soliq toʼlovchi raqami) kerak boʼladi. Faollashtirish 24 soatgacha davom etishi mumkin.
SA100 + qoʼshimcha sahifalar.
SA100 — asosiy forma. Unga kerakli supplementary pages (qoʼshimcha sahifalar)ni qoʼshasiz. Tanlov daromad manbalariga bogʼliq.
Asosiy forma
Shaxsiy maʼlumotlar, PAYE (ish haqi soligʼi) ish haqi (P60 bilan), jamgʼarma foizlari, dividendlar, xayriya. Hamma uchun majburiy.
Self-employment (oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlash) — qisqa
Aylanmasi < £85,000 boʼlgan koʼpchilik sole trader (yakka tadbirkor)lar uchun. CIS ishchilari ham shu yerga kiradi.
Self-employment (oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlash) — toʼliq
Aylanma > £85,000 yoki murakkab xarajatlar tuzilmasi.
Property income (mulk daromadi)
UK koʼchmas mulk ijarasi, shu jumladan xonani ijaraga berish.
Foreign income (xorijiy daromad)
Boshqa mamlakatlardan daromadlar: ijara, dividendlar, ish haqi, chet eldagi pensiya.
Residence & remittance (yashash joyi va pul oʼtkazmalari)
Agar siz non-domiciled (doimiy yashash joyi boʼlmagan) boʼlsangiz yoki remittance basis (pul oʼtkazma asosi)dan foydalansangiz. Buxgalter maslahati kerak.
Daromadlar, xarajatlar, CIS deductions (CIS ushlab qolishlari).
Xarajatlarning asosiy printsipi: «wholly and exclusively» — faqat biznes uchun, shaxsiy hech narsa. HMRC tekshiradi.
Xarajatlarga nimalarni kiritish mumkin
SA103S da CIS deductions (CIS ushlab qolishlari)
SA103S formasida «CIS deductions suffered» maxsus maydoni bor. Yil davomidagi barcha CIS statements (CIS bayonotlari)dagi ANIQ summani kiriting — taxminiy emas.
HMRC sizning raqamingizni pudratchilar maʼlumotlari bilan solishtiradi. Mos kelmaslik → kechikish yoki rad etish.
Pudratchi soliq oyi tugaganidan keyin 14 kun ichida statement (bayonot) berishi shart. Bermasa — bu qoidabuzarlik. Yozma soʼrov yuboring, kerak boʼlsa — HMRCga shikoyat qiling.
Tekshirish va joʼnatish — oxirgi daqiqaga qoldirmang.
Joʼnatgandan soʼng SA302 (soliq hisobi) shaxsiy kabinetda 72 soatdan keyin paydo boʼladi — darhol emas. Agar SA302 (soliq hisobi) ipoteka uchun kerak boʼlsa — topshirishni oxirgi kunga qoldirmang.
Deklaratsiyani joʼnatgandan soʼng SA302 (tax calculation — soliq hisobi) HMRC onlayn akkauntida faqat 72 soatdan keyin paydo boʼladi. Agar ipoteka olsangiz va SA302 (soliq hisobi) kerak boʼlsa — SA (soliq deklaratsiyasi)ni oldindan topshiring, mortgage adviser (ipoteka maslahatchisi) bilan uchrashuv kunida emas.
Barcha summalarni tekshiring
Gross income (yalpi daromad) = barcha P60, P45, CIS statements (CIS bayonotlari) yigʼindisi. Xarajatlar = faqat haqiqiy, hujjatlar bilan. NI number (milliy sugʼurta raqami) aniq.
Soliq hisobini tekshiring
HMRC joʼnatishdan oldin yakuniy summani koʼrsatadi. Agar raqam kutilmagan darajada katta boʼlsa — xarajatlarni qayta hisoblang. Tekshirmasdan joʼnatmang.
Bank rekvizitlarini koʼrsating
Qaytarib olish uchun — UK hisobining sort code + account number. BACS oʼtkazmasi chekdan tezroq.
Joʼnating va tasdiqni saqlang
Joʼnatgandan soʼng HMRC reference number (maʼlumotnoma raqami) beradi. Skrinshot yoki PDF saqlang. Bu topshirganingizning isboti.
Jarimalar — avtomatik, ogohlantirishsiz.
HMRC eslatmaydi. £100 jarima kechiktirilgan kunning oʼzida keladi — hatto sizga pul qaytarilishi kerak boʼlsa ham. Kechiktirilgan topshirish va kechiktirilgan toʼlov uchun jarimalar alohida hisoblanadi.
Bu ikki mustaqil jarima. Oʼz vaqtida topshirish mumkin, lekin keyinroq toʼlash — unda faqat toʼlov uchun jarima boʼladi (soliqning 5% kechiktirilgan 30-kun, 6-oy va 12-oyda). Toʼlashga pulingiz yoʼq deb topshirishni «tejab» boʼlmaydi.
Agar siz self-employed (oʼzini oʼzi ish bilan taʼminlovchi) yoki landlord (uy egasi) boʼlsangiz va daromadingiz > £50,000 boʼlsa — 6 April 2026 dan boshlab siz MTD-ga mos dastur orqali hisob yuritishingiz va har chorakda yangilanishlarni topshirishingiz shart. Bu qoidalarni tubdan oʼzgartiradi: yillik bitta SA (soliq deklaratsiyasi) endi yetarli emas. > £30,000 chegarasi 2027 yil apreldan kuchga kiradi.
gov.uk saytida mos dasturlar →Formani ochishdan oldin yigʼing.
Hujjatsiz SA (soliq deklaratsiyasi)ni toʼldirish — xato qilish xavfi. Hammasini oldindan yigʼing, suratga oling va kamida 5 yil saqlang (HMRC talabi).
Keyingi qadam.
Raqamlar qayerdan.
- gov.uk/self-assessment-tax-returns — SA (soliq deklaratsiyasi) haqida umumiy maʼlumot
- gov.uk/register-for-self-assessment — roʼyxatdan oʼtish
- gov.uk/self-assessment-forms-and-helpsheets — barcha SA (soliq deklaratsiyasi) formalari
- gov.uk/self-assessment-tax-returns/deadlines — muddatlar
- gov.uk/self-assessment-penalties — jarimalar
- gov.uk — Making Tax Digital for Income Tax
- gov.uk — SA100 formasi va izohlar
- gov.uk — CIS haqida umumiy maʼlumot (SA103S CIS maydoni)